Fysiotherapie

Oedeemtherapie

Lymfoedeem, effectief te behandelen door de oedeemfysiotherapeut

ALGEMEEN

Het menselijk lichaam bestaat voor 2/3 deel uit vocht. Dit vocht bevindt zich en in rondom alle lichaamscellen, de bloedbanen, lymfbanen en de hersenbanen. Zeer veel processen verlopen via dit lichaamsvocht. Ondermeer het vervoer van zenuwprikkels, hormonen of schadelijke stoffen (bijvoorbeeld bacteriën) en het uitwisselen van stoffen (b.v. bouw- en afbraakstoffen) of van gassen (b.v. zuurstof, koolzuurgas). Deze processen via het lichaamsvocht noemen we de waterhuishouding.

Het lichaam is in een optimaal evenwicht als de waterhuishouding in een optimale conditie verkeert.

Het lymfstelsel (lymfvaten en lymfknopen) speelt een belangrijke rol bij het scheppen en het onderhouden van de ideale leefomgeving voor onze lichaamscellen. Het is namelijk de lymfe die daar een voedende, zuiverende en drainerende rol vervult.

Lymfdrainage is dus een normale, natuurlijke functie in ons lichaam. Deze functie kan echter bemoeilijkt worden als gevolg van een ongeval, ziekte of stress. In dit geval kan de drainage van de lymfe manueel geoptimaliseerd worden.

METHODE

Binnen onze praktijk wordt er o.a. gewerkt middels de Methode Vodder. 

De manuele lymfdrainage is een massagevorm, die erop gericht is het lymfstelsel te stimuleren. Deze stimulatie is nodig om het teveel aan vocht (zichtbaar en onzichtbaar oedeem) beter c.q. sneller via de lymfbanen af te voeren. 

Het bijzondere van de therapie van Dr. Vodder is, dat die niet alleen gericht is op de drainerende werking van het lymfstelsel, maar vooral op de voedende en zuiverende werking van al het lichaamsvocht. 

De Manuele Lymfdrainage volgens de methode Vodder is een zachte massagevorm en is op het gehele lichaam toepasbaar. Ze heeft als doel de vochtdoorstroming te stimuleren en eventuele stagnaties op te heffen, de immuniteit te verhogen, de stress te verlagen en het hormonale stelsel te optimaliseren. 

De waterhuishouding wordt direct beïnvloed door de stimulatie van het lymfsysteem, en indirect door het dempen van het verhoogd stressniveau in het lichaam.

UITVOERING

Bij de manuele lymfdrainage volgens de methode Vodder wordt ritmisch een heel zachte, spiraalvormige druk uitgeoefend op de lymfklieren en lymfbanen; de richting wordt bepaald door de stroomrichting van het lymfstelsel. Heel belangrijk daarbij is het ritme van de 'handgreep'. 

Dat ritme moet namelijk exact overeenkomen met het openen en sluiten van de kleppen in de lymfbanen en in de haarvaatjes, want alleen dan kan al het 'overtollige' lichaamsvocht goed worden afgevoerd.

De behandeling, waarbij de patiënt meestal ligt, heeft plaats bij een aangename temperatuur en in een uiterst ontspannen sfeer. Om dit laatste te bereiken, wordt vaak verzocht tijdens de behandeling niet te praten. De duur van de behandeling is afhankelijk van de klacht en zal vrijwel pijnloos zijn. De behandeling begint met een uitgebreid gesprek, waarin o.a. duidelijk zal worden hoe het lichaam functioneert. 

De massage begint bij de lymfklieren in de hals (de basis) gevolgd door, afhankelijk van de klacht, de lymfklieren in de buikstreek, oksels, liezen en het gelaat. Heeft de patiënt buiten deze gebieden klachten, dan zal daar een specifieke behandeling op volgen.

TOEPASSINGEN

Manuele lymfdrainage is toepasbaar bij zeer veel klachten, al dan niet in combinatie met andere therapievormen. Zo behandelen wij onder andere mensen met:

  • Zwellingen (oedeem); b.v. lymfoedeem, zwellingen na een ongeval of na een operatie
  • Verstuikingen
  • Bloeduitstortingen
  • Spierpijnen en spierletsels
  • Dystrofie
  • Reuma (ontstekingen)
  • Slijtage
  • Klachten aan het zenuwstelsel b.v. m.s., gezichtsverlamming, migraine
  • Klachten als gevolg van stress; b.v. slapeloosheid, concentratieverlies, constipatie, diarree, hoofdpijn, vruchtbaarheidsproblemen
  • Keel-, neus- en ooraandoeningen
  • Huidproblemen; b.v. chronisch eczeem, acne littekens
  • Longaandoeningen; b.v. chronische bronchitis, longemfyseem, astma
  • Bloedcirculatiestoornissen; b.v. glaucoom, etalageziekte, open wonden
  • Orgaanklachten; b.v. de lever, nieren (allergieën), darmen (ziekte van Crohn)

 

ZWACHTELEN

Zwachtelen is een zeer efficiënte manier om oedeem terug te dringen. Regelmatig wordt de omvang van de ledemaat opgemeten. Pas als deze niet meer afneemt, wordt een elastische kous opgemeten. Deze periode duurt tussen de 2-4 weken. 

Er wordt voornamelijk met korte rek zwachtels gewerkt. Lange rek zwachtels hebben de neiging teveel in te snoeren. 

Een arm wordt ingezwachteld met twee zwachtels van 10 cm., van de pols tot onder de oksel. Als de hand dik is of dik wordt gedurende het zwachtelen, wordt de hand mee gezwachteld met een zwachtel van 6 cm. Evt. kan een bolvormig stukje schuimrubber (comprex-compresse 00) gebruikt worden om vocht op de handrug extra onder druk te zetten. Verhard oedeem, wat vaak aan de buitenzijde van de onderarm voorkomt, kan zo ook behandeld worden. Er wordt dan een stuk schuimrubber in de juiste vorm geknipt. 

In een enkel geval zijn drie zwachtels van 10 cm. nodig.Veelal wordt het zwachtel van s' ochtends tot voor voor slapen gedragen. 

Indien het oedeem in de nacht weer toeneemt, is het nodig de zwachtel ook s' nachts om te laten. Dit is soms tijdelijk nodig om over een dood punt te komen. 

Als de zwachtels er voor deze tijd worden af gedaan, is het goed nog druk toe te passen door tubigrip te dragen. Dit is een lichtere kous wat per meter verkocht wordt. Het is in verschillende maten verkrijgbaar. 

Indien er dagelijks gezwachteld moet worden, is het vaak mogelijk dat een partner/gezinslid zelf leert zwachtelen. Soms doet de thuiszorg het, indien men niet naar de praktijk kan komen. Er zijn ook therapeuten die de zwachtels een aantal dagen laten zitten. 

Sommige mensen vinden het prettig als onderlaag van de zwachtels synthetische watten te gebruiken. Anderen vinden het juist weer te warm en teveel broeien. 

Ook kan Tubegauz, dunne gaas, als ondergrond gebruikt worden. Bij pijn, tintelingen, prikkelingen of bij verkleuringen moet men de zwachtels afdoen. Een zwachtel of kous die te strak zit, kan meer goed dan kwaad doen.

ELASTISCHE KOUS

Vervolgens wordt een elastische kous opgemeten, die gedurende de dag gedragen moet worden. Bij de arm bestaat de kous uit een armdeel en een losse handschoen. Niet iedereen heeft een handschoentje nodig. Bij ernstig oedeem moet de kous de hele dag gedragen worden. Bij lichtere vormen slechts een deel van de dag of week.

Er bestaan verschillende klassen kousen 

Klasse 1: de lichtste vorm, die door de verzekeringsmaatschappijen niet vergoed wordt. Soms is dit toch mogelijk, als de fysiotherapeut het met bepaalde argumenten aanvraagt. 

Klasse 2: dit is de meest voorkomende sterkte. 

Klasse 3: deze sterkte is nodig bij zware vormen van oedemen, zowel bij armen als bij benen. 

Klasse 2 en 3 worden vergoed na aanvraag door een huisarts of specialist. 

De eerste kous die verstrekt wordt, kan men drie maanden dragen. Daarna heeft men recht op twee kousen per 14 maanden.Bij een armkous wordt tevens een losse handschoen geleverd. Het is niet altijd nodig deze te dragen, soms blijft de hand dun.

In het begin wordt de kous de hele dag gedragen. S' nachts wordt hij wel uit gedaan. Na verloop van tijd kan onderzocht worden of de arm/been niet dikker wordt als men de kous eerder uittrekt. Het afbouwen moet uiteraard langzaam gebeuren en is niet bij iedereen mogelijk. 

Het herstellen van de afvoer van lymfevocht is een langzaam proces. Zelfs na jaren kan de conditie nog toenemen, zodat de kous minder lang gedragen hoeft te worden.

Anderzijds komt het ook voor dat de kous onvoldoende het vocht terug dringt. Sommige zwachtelen gedurende enige tijd over de kous heen, b.v. met een 6 cm. zwachtel om de onderarm heen. Andere zwachtelen enige tijd i.p.v. de kous te dragen. De druk van zwachtelen is groter dan van de kous.

Bij warm weer bestaat de kans dat de arm dikker wordt en in de loop van de dag pijn gaat doen.Het komt soms voor dat een ledemaat bij warm weer bij het dragen van een kous extra warm wordt. Het kan dan soms beter zijn de kous niet te dragen. Er moet dan s' avonds gezwachteld worden of geslapen worden met een kous. 

Hoe hiermee om te gaan, wisselt per persoon. Door verschillende opties uit te proberen en goed te observeren, moet men zelf een expert worden hoe het lichaam reageert.

Indien een been teveel zweet onder de kous, kan dat irritaties aan de huid geven. Dit kan voorkomen worden door Tubegauz, een dunne katoenen kous, als onderlaag te gebruiken. Ook komen regelmatig irritaties bij een armkous bij de elleboog voor. Dan kan onder de kous en stukje synthetische watten worden aan gebracht.

Er bestaan twee typen kousen: 

1. de vlakbrei kous - deze kous wordt in een patroon gebreid en vervolgens met een naad aan elkaar gemaakt. Met deze techniek kunnen bij grotere omvangs- verschillen goed passende kousen worden gemaakt. 

2. rondbreikous - deze kous heeft geen naad.